Hapšenje Endrua Mauntbaten-Vindzora, mlađeg brata britanskog kralja Čarlsa III, doskora poznatijeg kao princ Endru, zbog navodne zloupotrebe službenog položaja još jedan je u nizu skandala koji su snašli kraljevsku dinastiju Velike Britanije.
Endruovo hapšenje usledilo je nakon optužbi iznetih protiv bivšeg princa posle objavljivanja miliona stranica dokumenata povezanih sa pedofilom i finansijerom Džefrijem Epstinom.
Kralj Čarls je svom bratu već oduzeo prinčevsku titulu i kraljevsku rezidenciju „Royal Lodge“ nakon višegodišnjih skandala.
Čarls je verovatno preduzeo najozbiljniji korak tokom svoje vladavine pokušavajući da izoluje monarhiju od daljih skandala vezanih za Endrua i njegove veze sa Epstinom, ali ovaj najnoviji razvoj događaja ponovo je vratio tu sagu u žižu javnosti.
Ali, kraljevsku porodicu su obeležili i te kako veliki skandali. Evo najvećih u kraljevskoj porodici Vindzor u proteklom veku, piše britanski Indipendent.
Oduzimanje titula zbog saradnje sa Nemačkom
Džordž Gros, stručnjak za kraljevsku porodicu sa Kraljevskog koledža u Londonu, rekao je da je najskoriji presedan za Endruovo gubljenje titula Zakon o lišavanju titula iz 1917. godine, koji je „doveo do toga da razni članovi šire kraljevske porodice, vojvode i plemići izgube titule ako su stali na stranu Nemačke u Prvom svetskom ratu“.
Kraljevske porodice Evrope su isprepletane, a britanska je u velikoj meri nemačka, posebno nakon što se kraljica Viktorija udala za princa Alberta od Saks-Koburg i Gote, sa kojim je imala devetoro dece.
Kada su Britanija i Nemačka zaratile 1914. godine, neki članovi šire britanske kraljevske porodice našli su se na suprotstavljenim stranama.
Britanski kralj Džordž V promenio je porodično prezime iz Saks-Koburg i Gota u Vindzor 1917. godine i pokrenuo proces donošenja zakona za ukidanje titula prinčevima i lordovima „koji su, tokom sadašnjeg rata, nosili oružje protiv Njegovog Veličanstva ili njegovih saveznika, ili koji su se priklonili neprijateljima Njegovog Veličanstva“.
Jedna od meta bio je princ Ernest Avgust, vojvoda od Kamberlenda i Teviotdejla, inače i britanski plemić, ali i princ od Hanovera.
Titula mu je oduzeta jer je bio neprijatelj Britanije prema zakonu iz 1917. godine, koji je sproveden 1919, po završetku rata. Prema podacima biblioteke Donjeg doma, „ovo je bio prvi i jedini put da je takva titula uklonjena na ovaj način“.
Abdikacija Edvarda VIII zbog Volis Simpson
Veza između Edvarda, princa od Velsa, i američke bogatašice Volis Simpson bila je glavobolja koja se pretvorila u ustavnu krizu.
Simpsonova se dva puta razvodila, a Edvard, prestolonaslednik, bio je predodređen da postane ceremonijalni poglavar Engleske crkve, koja tada nije dozvoljavala razvedenim osobama da se ponovo venčaju u crkvi.
Princ je postao kralj Edvard VIII kada mu je otac, kralj Džordž V, umro početkom 1936. godine. Nastavio je da insistira na tome da želi da se oženi Simpsonovom, uprkos protivljenju britanske vlade.
Prinuđen da bira između dužnosti i strasti, odrekao se prestola u decembru 1936. godine, objavivši u radijskom obraćanju: „Utvrdio sam da je nemoguće… da obavljam svoje dužnosti kralja onako kako bih želeo bez pomoći i podrške žene koju volim“.
Vesti su bile iznenađenje za mnoge u Britaniji, iako ne i van nje.
Britanske novine nisu izveštavale o toj vezi, a iz američkih časopisa su sporni članci isecani pre prodaje. Abdikacija je usmerila monarhiju novim putem.
Edvardov mlađi brat preuzeo je presto kao kralj Džordž VI. Nasledila ga je ćerka, kraljica Elizabeta II, a nakon njene sedamdesetogodišnje vladavine, njen sin, kralj Čarls III.
Svi oni su učvrstili ideju da primarni atribut monarha treba da bude osećaj dužnosti — nešto što je Edvardu, u javnoj svesti, nedostajalo.
Edvard i Volis, sada vojvoda i vojvotkinja od Vindzora, za koje su neki sumnjali da gaje simpatije prema nacistima, poslati su na Bahame, gde je on služio kao guverner. Posle rata su se uglavnom držali podalje od Britanije, živeći životom nomadskog luksuza.
Smrt “narodne princeze”
Smrt princeze Dajane, bivše žene trenutnog kralja Čarlsa III, u saobraćajnoj nesreći u Parizu 1997. godine u 36. godini šokirala je svet i ostavila njenu porodicu, uključujući sinove Vilijama i Harija, tada starosti 15 i 12 godina, u žalosti.
Snaga osećanja javnosti zatekla je kraljevsku porodicu nespremnu.
Buketi cveća gomilali su se ispred kapija Bakingemske palate u znak žalosti za princezom koju je kraljevska porodica izopštila nakon razvoda od Čarlsa 1992. godine. Kraljica je bila u Škotskoj na letovanju sa suprugom prinčevima Filipom, Čarlsom, Vilijamom i Harijem.
Kraljevska porodica je svoju tugu čuvala u privatnosti i držala se rutine, vodeći dečake bledih lica u crkvu u nedelju ujutru, a kraljica danima nije davala izjavu.
Tadašnji premijer Toni Bler savetovao joj je da javno pokaže tugu, pošto je on savršeno osetio raspoloženje javnosti sopstvenim odavanjem počasti, nazvavši Dajanu „narodnom princezom“. Nakon novinskih naslova koji su pozivali „Obratite nam se, gospođo“ i „Pokažite nam da vam je stalo“, kraljica se obratila naciji uživo putem televizije uoči sahrane.
„Ono što vam sada kažem, kao vaša kraljica i kao baka, kažem iz srca“, rekla je kraljica, priznajući tugu zemlje, hvaleći Dajanu i obećavajući da će negovati uspomenu na nju.
Hari protiv protokola
Sve dok skandal sa Epstinom nije ponovo isplivao, Endru je pokušavao da povrati naklonost porodice. Možda je indirektno profitirao od problema sa princem Harijem, koji je bio izvor većine drama u to vreme, izuzev zdravstvenih problema pojedinih članova porodice.
Hari se otuđio od oca i starijeg brata, princa Vilijama, prestolonaslednika, kada su on i njegova supruga Megan napustili svoje zvanične uloge i preselili se u Kaliforniju 2020. godine.
Par je javno izneo svoje pritužbe na kraljevsku porodicu u čuvenom intervjuu sa Oprom Vinfri i u Netfliksovoj seriji. Hari, poznat i kao vojvoda od Saseksa, zatim je produbio tenzije otkrivanjem ličnih razgovora u svojim memoarima „Rezervni“ („Spare“).
Hari je takođe prekršio kraljevski protokol obraćajući se sudovima za rešavanje svojih pravnih problema.
Postao je prvi visoki član kraljevske porodice koji je svedočio na sudu u više od jednog veka u svojoj tužbi za hakovanje telefona protiv Dejli Mirora.
Međutim, neuspešan pravni pokušaj da mu se vrati policijsko obezbeđenje, koje mu je oduzeto kada je napustio kraljevske dužnosti, shvaćen je kao napad na vladu njegovog oca.
Kada su sudovi konačno odbacili tužbu, to je pružilo priliku za ponovni susret oca i sina. Njih dvojica su podelili šolju čaja u Čarlsovoj londonskoj rezidenciji, Klarens Hausu, u septembru. To je bio njihov prvi susret posle više od godinu dana i trajao je manje od sat vremena.
